แจงข่าวลือว่อน!จริงไหม?ลิ่มเลือดอุดตันหลังฉีดวัคซีนโควิดชนิดนี้

อ.เจษฎ์ แจงชัด! ข่าวลือ "ลิ่มเลือดอุดตัน" หลังฉีดแอสตร้าเซเนกา ย้ำอย่าโยงปัญหาสุขภาพย้อนหลังโดยไร้หลักฐาน

กลับมาเป็นประเด็นที่ถูกพูดถึงอีกครั้ง สำหรับกรณีข่าวเกี่ยวกับวัคซีนโควิด-19 ของ AstraZeneca กับภาวะลิ่มเลือดอุดตัน โดย รศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ นักสื่อสารวิทยาศาสตร์ ได้ออกมาอธิบายผ่านเฟซบุ๊กถึงข้อเท็จจริงและข้อมูลที่ควรรู้

อ.เจษฎาระบุว่า ภาวะ "เกล็ดเลือดต่ำร่วมกับภาวะหลอดเลือดอุดตัน" หรือ VITT เป็นผลข้างเคียงที่มีการรับทราบและประกาศข้อมูลมาตั้งแต่ช่วงที่มีการฉีดวัคซีนแล้ว แต่พบได้น้อยมาก โดยข้อมูลที่นำมาอ้างถึงระบุว่า ในประเทศไทยมีการฉีดวัคซีน AstraZeneca ประมาณ 48 ล้านโดส และพบรายงานผลข้างเคียงลักษณะดังกล่าวประมาณ 28 ราย

ประเด็นสำคัญคือ ภาวะดังกล่าวมักเกิดขึ้นในช่วงไม่นานหลังได้รับวัคซีน ไม่ใช่เพิ่งปรากฏขึ้นหลังผ่านไปหลายปี ดังนั้น หากมีปัญหาสุขภาพเกิดขึ้นในปัจจุบัน การสรุปทันทีว่าเกิดจากวัคซีนที่ได้รับเมื่อหลายปีก่อน จำเป็นต้องมีหลักฐานทางการแพทย์รองรับ ไม่ควรเชื่อมโยงจากช่วงเวลาเพียงอย่างเดียว

นอกจากนี้ อ.เจษฎายังกล่าวถึงผลข้างเคียงที่พบในวัคซีนโควิด-19 กลุ่มอื่นด้วย เช่น myocarditis หรือกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ และ pericarditis หรือเยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ ซึ่งมีรายงานในวัคซีนกลุ่ม mRNA อย่าง Pfizer และ Moderna โดยพบได้มากกว่าในกลุ่มคนอายุน้อยและเพศชาย และโดยทั่วไปอาการมักเริ่มขึ้นหลังฉีดวัคซีนไม่นาน

อีกด้านหนึ่ง การติดเชื้อโควิด-19 เองก็สามารถเกี่ยวข้องกับภาวะกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบได้เช่นกัน และในบางกรณีอาจมีความรุนแรงจนต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล

ทั้งหมดนี้จึงเป็นข้อมูลที่ควรพิจารณาอย่างรอบด้าน โดยเฉพาะการแยกให้ออกระหว่าง "ผลข้างเคียงที่มีหลักฐานทางการแพทย์รองรับ" กับการนำอาการเจ็บป่วยที่เกิดขึ้นภายหลังไปสรุปว่าเกิดจากวัคซีนโดยอัตโนมัติ